Metafory raka w internetowych narracjach pacjentów: konceptualizacja choroby, emocji i wspólnoty wsparcia
Celem artykułu jest analiza metafor choroby nowotworowej w polskojęzycznych narracjach internetowych pacjentów i ich bliskich oraz określenie ich funkcji poznawczych, emocjonalnych, narracyjnych i wspólnotowych. Materiał obejmuje 80 wypowiedzi opublikowanych w latach 2013–2025 na forach, portalach pacjenckich i blogach. Badanie łączy teorię metafory konceptualnej z koncepcjami framingu i profilowania, teorią schematów wyobrażeniowych oraz podejściem small stories; jednostki metaforyczne zidentyfikowano zgodnie z procedurą MIPVU. W materiale dominują metafory antagonistyczne: CHOROWANIE TO WALKA, RAK TO WRÓG i RAK TO PRZECIWNIK SPORTOWY. Istotne są również RAK TO PASOŻYT i RAK TO INTRUZ, natomiast CHOROWANIE TO PODRÓŻ oraz CHOROBA TO PRZEMIANA występują głównie w narracjach refleksyjnych. Metafory pozwalają wyrażać lęk, gniew i bezradność oraz mogą wspierać konstruowanie sprawczości i wspólnoty doświadczenia. Ich funkcje pozostają ambiwalentne: rama walki mobilizuje, ale może też narzucać presję zwycięstwa. Wyniki wskazują na potrzebę zróżnicowanego, dostosowanego do pacjenta repertuaru metafor w komunikacji medycznej.
FAQ RAK. Letters to Cancer. Available at: <https://faqrak.pl/letters-to-cancer/>. [Accessed 11 April 2026]. [In Polish].
FAQ RAK. Patient Forum. Available at: <https://faqrak.pl/forum/>. [Accessed 11 April 2026]. [In Polish].
Gośliński, J., 2017. Marzena Czyżowicz – blog „Rak – moja walka” [Marzena Czyżowicz – „Cancer – My Fight” blog]. Zwrotnik Raka, 5 April. Available at: <https://www.zwrotnikraka.pl/marzena-czyzowicz-blog-rak-moja-walka/>. [Accessed 5 April 2026]. [In Polish].
Gośliński, J., 2024. Małgorzata Sajan: z rakiem na własnych zasadach [Małgorzata Sajan: Living with cancer on her own terms]. Zwrotnik Raka, 5 November. Available at: <https://www.zwrotnikraka.pl/malgorzata-sajan-z-rakiem-na-wlasnych-zasadach/>. [Accessed 12 April 2026]. [In Polish].
Historia Edyty [Edyta’s Story]. WyleczRakaPiersi.pl. Available at: <https://wyleczrakapiersi.pl/historie-pacjentek/edyta-2/>. [Accessed 21 February 2026]. [In Polish].
Historia Ewy [Ewa’s Story]. EuropaColon Polska. Available at: <https://europacolonpolska.pl/patient-story/historia-ewy/>. [Accessed 20 March 2026]. [In Polish].
Iwona Korczyńska – podopieczna [Iwona Korczyńska – beneficiary]. Fundacja Rak’n’Roll. Available at: <https://www.raknroll.pl/podopieczni/iwona-korczynska/>. [Accessed 1 January 2025]. [In Polish].
Klimek, D., 2023. Nikt nas nie pytał, czy damy sobie radę. Historie rodzin dzieci z neuroblastomą [No one asked us if we would manage. Stories of families of children with neuroblastoma]. Onkologia-Dziecięca.pl, 25 April. Available at: <https://onkologia-dziecieca.pl/chorzy/news/id/4376-nikt-nas-nie-pytal-czy-damy-sobie-rade-historie-rodzin-dzieci-z-neuroblastoma>. [Accessed 15 January 2025]. [In Polish].
Korpusomat. Available at: <https://korpusomat.eu/>. [Accessed 20 July 2026].
KWJP – Korpus Współczesnego Języka Polskiego PELCRA [PELCRA Corpus of Contemporary Polish]. Available at: http://kwjp.pl/. [Accessed 20 July 2026].
Moja historia [My Story]. Zaburzeni.pl, 10 September 2019. Available at: <https://www.zaburzeni.pl/moja-historia-t6647>. [Accessed 11 April 2026]. [In Polish].
NKJP – Narodowy Korpus Języka Polskiego [National Corpus of Polish]. Available at: <https://nkjp.pl/>. [Accessed 20 July 2026].
Tomska, J., 2016. Jej mąż zmarł na raka po długiej walce. Jakbym wróciła z wojny [Her husband died of cancer after a long struggle. As if I had returned from a war]. MP.pl, 5 April. Available at: <https://www.mp.pl/pacjent/onkologia/wywiady/131278>. [Accessed 31 December 2025]. [In Polish].
Wygrałam z rakiem i to był początek koszmaru [I Beat Cancer, and That Was the Beginning of the Nightmare]. Amazonki Bogatynia, 4 January 2013. Available at: <https://amazonki.bogatynia.pl/wygralam-z-rakiem-i-to-byl-poczatek-koszmaru/>. [Accessed 4 January 2025]. [In Polish].
Żyj i walcz [Live and Fight]. Rak – moja walka [Cancer – My Fight], 14 July 2013. Available at: <https://rak-mojawalka.com.pl/2013/07/14/1502/>. [Accessed 14 July 2025]. [In Polish].
Bibliografia
Bartmiński, J., 2012. Językowe podstawy obrazu świata. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Bode, R., 2011. The Sense of an Illness and Breast Cancer Culture. Canadian Woman Studies / Les Cahiers de la Femme, 28 (2–3), pp. 95–98. Available at: <https://cws.journals.yorku.ca/index.php/cws/article/download/31497/28921/32623>. [Accessed 20 July 2026].
Charon, R., 2006. Narrative Medicine: Honoring the Stories of Illness. New York: Oxford University Press.
Domaradzki, J., 2015. Medycyna i jej metafory. O roli metafor w komunikacji lekarz–pacjent [Medicine and its metaphors. On the role of metaphors in doctor–patient communication]. Kultura i Edukacja, 3 (109), pp. 27–46. Available at: <https://bibliotekanauki.pl/articles/2041546.pdf>. [Accessed 20 July 2026]. [In Polish].
Lakoff, G., Johnson, M., 2020. Metafory w naszym życiu [Metaphors We Live By]. Translated by T. Krzeszowski. Warszawa: Aletheia. [In Polish].
Lakoff, G., Johnson, M., 1980. Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.
Liu, Y., Semino, E., Rietjens, J., Payne, S., 2024. Cancer experience in metaphors: patients, carers, professionals, students – a scoping review. BMJ Supportive & Palliative Care, 14 (e3), pp. e2366–e2376. https://doi.org/10.1136/spcare-2024-004927. Available at: <https://spcare.bmj.com/content/bmjspcare/14/e3/e2366.full.pdf>. [Accessed 20 July 2026].
Mazurkiewicz, A., 2017. Bariery językowe mówienia o raku [Language Barriers in Talking about Cancer]. In: Polonicum. Warszawa: Uniwersytet Warszawski, s. 5–14. [In Polish].
Mohlin, Å., Bernhardsson, K., 2021. Narratives of Survivorship: A study of breast cancer pathographies and their place in cancer rehabilitation. Current Oncology, 28, pp. 2840–2851. Available at: https://doi.org/10.3390/curroncol28040249. [Accessed 20 July 2026].
Potts, A., Semino, E., 2019. Cancer as a Metaphor. Metaphor and Symbol, 34 (2), pp. 81–95. https://doi.org/10.1080/10926488.2019.1611723. Available at: <https://www.tandfonline.com/doi/epdf/10.1080/10926488.2019.1611723?needAccess=true>. [Accessed 20 July 2026].
Semino, E., Demjén, Z., Demmen, J., 2018. An Integrated Approach to Metaphor and Framing in Cognition, Discourse and Practice, with an Application to Metaphors for Cancer. Applied Linguistics, 39 (5), pp. 625–645.
Sontag, S., 2016. Choroba jako metafora. AIDS i jego metafory [Illness as Metaphor. AIDS and Its Metaphors]. Kraków: Karakter. [In Polish].
Stage, C., 2019. Cancer Narratives on Social Media as ‘small stories’: An investigation of positioning, supportive (dis)alignment and tellability crises in cancer storytelling on Instagram. Tidsskrift for Forskning i Sygdom Og Samfund, 16 (31), pp. 269–286. https://doi.org/10.7146/tfss.v16i31.116969. Available at: <https://tidsskrift.dk/sygdomogsamfund/article/view/116969/165038>. [Accessed 20 July 2026].
Tymieniecka-Suchanek, J., 2017. Choroba-ciało-dusza w literaturze i kulturze [Disease-body-soul in Literature and Culture]. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego. [In Polish].
Wabnic, K., 2018. Rak jako metafora w języku internautów – znaczenie i nacechowanie ekspresywne [Cancer as a Metaphor in the Language of Internet Users – Meaning and Expressive Marking]. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski. [In Polish].
Widłak, A., 2025. Językowy obraz raka (carcinoma) na podstawie postów z wybranych forów internetowych – rola metafory konceptualnej w narracjach o chorobie [The Linguistic Image of Cancer (Carcinoma) Based on Posts from Selected Internet Forums – The Role of Conceptual Metaphor in Illness Narratives]. In: Ed. S. Cygan. Język jako świadectwo kultury. Kielce: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego, s. 175–188. [In Polish].
Zierkiewicz, E., 2013. Prasa jako medium edukacyjne. Kulturowe reprezentacje raka piersi w czasopismach kobiecych [The Press as an Educational Medium. Cultural Representations of Breast Cancer in WOMEN’s Magazines]. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls. [In Polish].
Zummo, M. L., 2020. “Isn’t it so heartbreaking to see our loved ones decline right before our eyes…”: Exploring posts as illness stories. Altre Modernità, 24, pp. 51–65. https://doi.org/10.13130/2035-7680/14514. Available at: <https://riviste.unimi.it/index.php/AMonline/article/view/14514/13434>. [Accessed 20 July 2026].
Šis darbas apsaugotas Creative Commons priskyrimo 4.0 viešąja licencija.